İstanbul’da yaratıcı kümeleme : moda tasarımı sektörü

Abstract

Yaratıcı endüstriler kentlerin gündeminde giderek daha önemli bir yere sahip olmaktadır. Bu çalışmada yaratıcı endüstrilerin kentlerde temel yer alma biçimi olan kümelenme üzerinden İstanbul'da yaratıcı endüstriler ele alınmıştır ve İstanbul'da yaratıcı endüstri kümelenmesinin analizi için moda tasarımı sektörü seçilmiştir.

Moda tasarımı, ekonomik hacmi ve istihdam rakamları üzerinden değerlendirildiğinde İstanbul'daki en büyük yaratıcı endüstri alanı değildir. Öte yandan moda tasarımının organik ilişki içinde olduğu tekstil ve hazır giyim endüstrileri hem İstanbul hem de Türkiye için büyük önem taşımaktadır. Tekstil ve hazır giyim sektörlerinin ekonomik hacmi, istihdam edilen kişi sayısı ve ithalat rakamları değerlendirildiğinde Türkiye'nin en önemli sektörleri arasında oldukları anlaşılmaktadır. Moda tasarımı ise bu sektörlerde katma değerin artmasında önemli rol oynar ve bu yüzden İstanbul ve Türkiye için kritik bir konumdadır.

Çalışma kapsamında İstanbul'daki moda tasarımı kümelenmesinin yapısını, dinamiklerini, yer seçim eğilimlerini, kentte kurduğu ilişkileri, çözümlemek amacıyla kentteki moda tasarımcılarıyla, hazır giyim üreticilerinden temsilcilerle, üniversitelerin moda tasarımı bölümlerinin temsilcileriyle ve İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği temsilcileriyle görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerden edinilen bilgiler kullanılarak moda tasarımı kümesinin kentte ne tür ilişki ağlarına entegre olduğu ve bu ilişkilerin nerelerde yoğunlaştığı analiz edilmiştir. Diğer yandan Moda Tasarımcıları Derneği'nin üye adres bilgileri kullanılarak moda tasarımcılarının İstanbul'daki konumları haritalanmıştır. Bu harita, moda tasarımcılarının İstanbul'da kurduğu ilişkiler ile tasarımcıların yer seçimleri arasındaki bağın anlaşılması amacıyla kullanılmıştır.

Sonuç olarak İstanbul'da moda tasarımı kümesinin yığıldığı alanlar, son dönemde kümenin odağında olan yeni bölgeler tespit edilmiştir. Kümenin yapısı "büyüme kümeleri modeli" temel alınarak çalışma kapsamında geliştirilmiş olan küme modeli üzerinden değerlendirilmiştir. Buna göre İstanbul moda tasarımı kümesi, özellikle İstanbul'un sağladığı mekânsal, ekonomik, kültürel ve toplumsal avantajlar sayesinde birçok anlamda olumlu bir tablo çizmektedir. Öte yandan tüm kümeyi kapsayan ortak bir vizyon geliştirilmesi ve kümenin tüm bileşenlerinin temsil edileceği bir yapının oluşturulması kümenin uluslarası rekabet kapasitesinin geliştirilmesinde önemli rol oynayacaktır.