Türkiye'de 1980-2009 dönemi nüfus hareketi pratiğine Foucault'cu bir bakış: Bilgi-iktidar-kendilik teknolojileri çözümlemesi

Abstract

Her bilgi-iktidar kendi kentsel sistemini yaratmaktadır. Küresel bilgi-iktidarda bulunulan yer, yerleşim sistemi yeniden "hakikat oyununa" sokulmakta, yeniden sorunsallaştırılmaktadır. Artık ortam değişmektedir. Bu çalışmada değişen bilgi-iktidar ile birlikte değişen yerleşim şeması oluşumunun varoluş koşulları değişen bilgi-iktidarın rasyonelleştirme biçimleri ve bunun mekânsal uzamı ortaya çıkarılmaya çalışılmaktadır. Nüfus hareketi pratiğinin dağılımını yöneten kuralların düğümünü çözmek söz konusudur. Küresel bilgi-iktidarın Türkiye'nin yerleşim sistemine etkileri nelerdir sorusu ile başlayan bu çalışmada 1980 yılından 2009 yılına kadar onar yıllık periyodlar halinde ilçe düzeyinde yerleşimlerin kent ve kır nüfuslarında yaşanan değişimler haritalarla ortaya konulmaktadır. Bu aşamadan sonra yerleşim sisteminde yaşanan dönüşümleri nasıl açıklayabiliriz sorusu ile kuramsal okumalar sonucunda Türkiye'nin yerleşim sisteminde meydana gelen değişimlerin analizinde bilgi teorisinin içeriden bakışı yerine, Foucault'nun dışarıdaki, ilişkideki yöntemine başvuruldu. Foucault okumaları ile Foucault'nun yöntemi, diğer yöntemlerle olan farklılıkları saptandı. Foucault'nun kendi yöntemi ile yaptığı araştırmalarla oluşturduğu arşivi de tezde yararlanılmak üzere ortaya çıkarıldı. Foucault'nun bilgi-iktidar-kendilik çözümlemelerinden yararlanıldı. Bu çerçevede Türkiye'nin nüfus hareketi pratiğinin söylendiği anda yüklendiği bilgi-iktidar-kendilik teknolojileri çözümlemesinin dışarı, ilişki, hakikat üretimi, görünmek, itiraf etmek, güç istencini fiiliyata geçirmek üzerinden mekânsal uzamı ortaya konulmaya çalışıldı. Herkesin gördüğü ama bizim göremediğimiz o yer nedir? Bu yeni yer, yeni düzey nedir? İnsanları yakalayan, biriktiren, oraya akıtan, insanların gördüğü, bizim göremediğimiz bu yeni yer nedir? Hangi tablo? Hangi düzen mekanı? Hangi yerleştirme mekanı tablosu söz konusudur? Nüfusu harekete geçiren, insanları belirli yerlere akıtan bu ilişkiler ağı nedir? Modern bilgi-iktidardan küresel bilgi-iktidara geçilirken tabanı üzerinde düşündüğümüz düzendeki değişimler nelerdir? Şeylerin varoluş tarzlarındaki değişimler nelerdir? Bu çalışmada, *Dışarı; Ortam, arşiv, olageliş *İlişki; Güç ilişkisi oyunu *Hakikat Üretimi; Bilgi, "kıvılcım" *İtiraf; Hakikati kendinden damıtarak SÖYLEMEK *Görünüm; Hakikati kendinden damıtarak GÖSTERMEK *Güç İstencinin Fiiliyata Geçirilmesi üzerinden; Tabanı üzerinde düşündüğümüz düzendeki değişimleri, dönüşüm kalıplarını, nüfus hareketini rasyonelleştirme biçimlerini, nüfus hareketinin hangi düzen mekanına göre oluştuğunu, mekânsal uzamını ortaya çıkarmak söz konusudur. Nüfus hareketi pratiğinin nasıl "biriktirildiği", Fiziksel-Mekansal-Bedensel uzamı, Merkezin Yerleşkeleri "birikim alanlarından", Merkezi Yerellikler "birikim noktalarına" nasıl gelindiğini ortaya koymaktır söz konusu olan.