Denizli tarihi kent merkezinde farklılaşan kent dokusunun mekânsal değişim süreçleri üzerinden tanımlanması

Abstract

Merkezler kentlerin ortaya çıkışındangünümüze kadar ortak kollektif yaşam biçimini ortaya koyan önemli odaklar olmuştur. Kentleringelişim süreçlerinde merkezin değişimi, dönüşümü, veya başka bir yerde yeniden oluşturulması, sosyal, politik, ekonomik ve doğal sebeplerle oluşurken önemli tarihsel kırılma noktalarında kentsel dokuda izler bırakmıştır. Bu değişim ve dönüşüm sürecinde, kent dokusunda meydana gelen farklılaşmayı okumak sadece geçmiş dönemlere yönelik çıkarımlar yapmamıza yardımcı olmakla kalmaz, geleceğe yönelik planlama ve tasarım süreçlerinin yönlendirilmesi için gerekli ipuçlarını ortaya koymaktadır. Bu yaklaşımdan yola çıkarak tezde, Denizli kent merkezinde kentsel dokunun tarihsel süreçte hangi kırılma noktalarında farklılaştığı belirlenerek, kentsel dokudaki değişim ve dönüşümün niteliğinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Kentsel doku üzerinde morfolojik yöntemler ile dokunun değişim süreci ortaya konulmuştur. Farklı dönemlerin kimliğini barındıran Denizli kent merkezinin gelecek çalışmalara ışık tutması amacıyla planlama ve tasarım süreçlerinde nasıl ele alınması gerektiğine dair çıkarımlar elde edilmiştir.Tezde, kent dokusu üzerinden merkez kavramına kuramsal yaklaşımlar incelenip merkezin kent içindeki rolü ve kent bütünüyle etkileşimi tamamlandıktan sonra, kent merkezinin gelişim süreci bir Batı Anadolu kenti olan Denizli’de değerlendirilmektedir. Tarihsel süreçte kentin gelişimini ortaya koyan okumalar ile kent merkezinin büyük ölçekli mekansal müdahalelerden nasıl etkilendiği belirlenmiştir. Bu aşamada, antik dönemden başlayarakkentin yer değiştirmesi,ortaçağ kale içine geçiş, demiryolunun kente gelişive planlama çalışmalarıyla ortaya çıkan farklı nitelikte kentsel dokuların biraraya geliş biçimi ve birbirini nasıl etkilediği belirlenmiştir.Belirlenen kırılma noktalarında merkezi kentsel alanın morfolojik nitelikler üzerinden mekansal değişimi saptanmıştır. Sentez aşamasında birbirine eklemlenerek gelişen merkezi kentsel alanın işlevsel dönüşümü ve morfolojik niteliklerin etkileşimi birlikte değerlendirilmektedir.