Kentsel mimari miras bağlamında Edirne Rüstem Paşa Kervansarayı’nın değerlendirilmesi

Abstract

Edirne'nin tarihi kent merkezinde bulunan ve 16.yy'a ait bir yapı olan Rüstem Paşa Kervansarayı'nın konu edildiği bu çalışmanın amacı; kervansarayın yapı ölçeğinde incelenip belgelenmesi, kent ile ilişkisinin değerlendirilmesi, mevcut problemlerinin tespit edilerek bu problemlere yönelik çözüm ve öneriler sunulmasıdır. Bu amaç ekseninde çalışma toplam altı bölümden oluşmaktadır. 1. Bölümde; çalışmanın tercih nedeni, amacı, içeriği ve çalışma sistemi ile ilgili genel bilgiler verilmekte, yapılan kaynak çalışmalarına değinilmektedir. Rölöve çalışmaları, fotoğraflandırma, çizim ve yazım aşamaları ile ilgili bilgiler yer almaktadır. 2. Bölümde; "kervansaray" kavramı tanımlanmaktadır. Kervansaray kavramının tanımı yapılırken, işlevi, özellikleri, dönemsel gelişimi ve türleri konumuna ve mimari kurgusuna göre anlatılmaktadır. Kervansaray tipleri hakkındaki bilgiler mekan kurgusuna ait şematik anlatımlarla desteklenmektedir. Örnek yapılar; plan şemaları, fotoğraflar ve yapıya ait bilgiler ile birlikte değerlendirilmektedir. 3. Bölümde; Edirne Rüstem Paşa Kervansarayı, konum, dönemsel süreç, mekan kurgusu, mevcut durum, yapım tekniği ve malzeme açılarından incelenmekte, geçmişten günümüze kadar yapılan tüm çalışmalar, oluşan tahribatlar değerlendirilerek belgelenmektedir. Bu belgelemeler; rölöve projesi, kervansaray ile ilgili yapılan çalışmalara dair kurul kararları ve raporları, yapının güncel durum tespit, analiz çalışmaları, fotoğraflar ve çizelgeleri içermektedir 4. Bölümde; kentsel mimari miras konusuna değinilmekte, restore edilmiş örnek yapılar; koruma konusunda yapılan tüzükler, sözleşmeler ve bildirgeler ışığında incelenmektedir. Bu incelemeler ile ulaşılan sonuçlar, Edirne Rüstem Paşa Kervansarayı'nın kentsel mimari miras açısından değerlendirilmesine temel alınmaktadır. Kervansaray; bu değerlendirmelerin sonucunda elde edilen veriler bazında değerlendirilerek koruma sorunlarına değinilmektedir. 5. Bölümde koruma sorunlarına yönelik değerlendirmeler ışığında Rüstem Paşa Kervansarayı'nın güncel durumu ile ilgili tespitler yapılarak kervansarayın yeniden işlevlendirilmesine yönelik gerekçe ve öneriler sunulmakta ve bu öneriler çizimlerle desteklenmektedir. 6. Bölümde tüm çalışmaya yönelik genel bir değerlendirme yapılarak elde edilen sonuçlar değerlendirilmektedir. Kervansarayın konumu, ana fonksiyon şeması kente katkısı ve kent ile olan ilişkisine değinilerek çalışma tamamlanmaktadır.