Kentsel alanların korunması bağlamında İnebolu geleneksel konut mimarisi değerlendirmesi

Abstract

Koruma olgusu, endüstrileşme ile birlikte gelen karakteristik değişimin tehdit unsurları ile sürekli bir mücade içindedir. Geleneksel ağırlığını büyük oranda korumuş kentlerden biri olan İnebolu için hazırlanmış olan bu sağlamak amacı; Bilincin ve sürdürülebilirliğinin büyüme sürecinde, tehdit unsurlarına açık olan İnebolu'nun ayrı koruma sit alanı içindeki kültürel değişimin, en güçlü ifadelerden biri olan geleneksel konutların, belgelenerek gelecek nesillere aktarılmasıdır. Tarihte pek çok farklı medeniyete ev sahipliği yapmış olan Paflagonya sınırı içinde alan İnebolu'da, ilk yerleşimin kıyı kolonisi olarak Boyranaltı mevkiinde kayıtlı olduğu bilinmektedir. İnebolu, ilk yıllardan bu yana, Roma dönemi, Osmanlı dönemi ve Cumhuriyet dönemi de dahil olmak üzere genel olarak ticari, kültürel, hizmet ve fiziki değerleri korumuştur. Modernleşme ile birlikte başlayan kaçınılmaz imar hareketlerinden etkilenmiş olsa da, Tarihi Kentsel Sit Alanı olarak kayıtların kesilmesi İnebolu, Koruma Kurulu tescili ile tescil edilmemiş 414 adet yapı ve alana ev sahipliği yapmaktadır. İnebolu sınırları dahilinde sit çerçeveleri referansla kaydedilmiş çalışma alanında, toplumların kültürel özeliklerinin en önemli belgelerinden biri nitelikli, geleneksel bölümlerin büyük bölümünü kapsayan, sivil mimari yapının bölünmüş, konut ayağını, sıradan eşyaların korunması ayrıntılı bir şekilde ele alan çalışma 6 bölümden oluşur. Birinci bölümde; Ortaya koymanın amacı, kapsamı ve kullanılan kopyalanması yer almaktadır. İkinci bölümde; Kastamonu ilinin genel özellikleri ile İnebolu ilçesi, bölge konumu ve doğal yapısı, iklim ve bitki örtüsü, jeolojik-demografik yapısı, sosyal ve ekonomik yapısı, kent tarihi ve kentsel fiziksel gelişim süreci gibi genel bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölüm; İnebolu kent dokusunda, kentte yapılan çalışmalarda analiz çalışmaları ile fiziksel çevre verilerinin tespit edilerek değerlendirilmeleri yapılmıştır. İnebolu'nun geleneksel kent dokusu koruma çözümleri paralelinde, ülkemizde ve dünyada, farklı genişlemelerin parçaları, tüzük ve büyümelerin geniş çapta. İnebolu'daki sit alanının korunması ve yapılaşma kurallarını içeren koruma amaçlı imar planı hakkında bilgi verilmiştir. Kentsel sitin korunması kapsamında, her yerde sit sınırları ile çevrelenmiş olan çalışma alanı tanımlanarak, kent kütlesine ilişkin analizler yapılmıştır. Kentsel sit sınırları içinde yer alan I. Grup ve II. Grup Taşınmaz kültür varlığı yapılarına ait genel bilgilendirmelere de yer verilen bölümde, geleneksel konutlara ilişkin envanter paftası oluşturularak, çalışma konu olan geleneksel İnebolu evleri belirlendi. Dördüncü bölümde; Geleneksel İnebolu evleri mimarisinin inceleme başlığı altında, seçilen konut envanterlerinin, yerleşim özellikleri, plan tasarımı, inşaat teknikleri, cephe ve plan maddeleri, çıkma düzeni, cephe ve çatı kaplama malzemeleri, yapı düzenlemeleri,Cihannüma – çatı odalarının oluşumları ile birlikte elemanların özellikleri. Konutlara ilişkin parsel yerleşimleri, plan ve cephe örneklendirmeleri, teknik çizimlerle desteklenerek, yerleşim, plan, cephe ve kapı, pencere gibi cephe elemanlarına ilişkin tipolojiler sunulur. Beşinci bölümde; İnebolu'daki oturma alanları koruma sorunları ve inceleme başlıkları altında, Kentsel oturma alanı içindeki geleneksel bozulma nedenleri ve koruma çözümleri garanti edilir. Geleneksel konut alanında incelemeye konu olan tescilli konut envanterlerine ilişkin fiziksel durum sağlamlık ve özgünlük analizleri, konutlardaki bozulma durumları, doğal, sosyal ve yönetimsel özellikler başlıkları altında değerlendirilmiştir. Altıncı bölümünde; Yapılan çalışmaların değişimi İnebolu'da muhafaza edilir, İnebolu geleneksel konut mimarisi ve sürdürülebilirliği üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Anahtar kelime: Kastamonu, İnebolu, Geleneksel Mimari, Geleneksel Konut, Kentsel Sit, Mimari Miras, Koruma