İmar planlama süreçlerinin kente etkisi : Çatalca KİPTAŞ örneği

Abstract

Çatalca 1115 km² ile İstanbul'un en büyük yüz ölçümüne sahip, eski bir yerleşim olmasına rağmen ilk imar planı 25.11.1955 tarihinde 1/2000 ölçekli Nazım İmar Planı olarak yapılmıştır. İlçe coğrafi konumu, topoğrafyası, iklimi, tarihçesi, kültürü, sosyo-ekonomik durumu gibi gerekçelerle hızlı bir gelişim gösterememiştir. Buradaki en büyük etken ilçenin yüz ölçümünün %65'inin orman alanı, %29'unun tarım alanında kalmasındandır. İçme suyu havza kuşakları ile dere koruma bantları ilçenin doğal sınırlayıcılarını oluşturmakta ve ilçeyi komşularından ayıran kırsal karakteristiğini ortaya koymaktadır. İlçe, kentsel gelişim süreçleri incelendiğinde Ferhatpaşa ve Kaleiçi merkez mahalleleri dışında orman mahalleleri, tarım yapılan mahalleleri, imar planı olmayan mahalleleri ve mülkiyet sorunları olan maliye hazinesi mülkiyetinde bulunan mahallelerden oluşmaktadır. Bu çalışmada ilçe merkez mahallelerinden Ferhatpaşa yerleşiminde bulunan KİPTAŞ A.Ş. proje alanının, 1/1000 ölçekli Çatalca Merkez ve Yakın Çevresi Uygulama İmar Planı plan raporlarında öngörülen kentsel gelişim aksının dışında bir yerleşime konumlandırılmasının kente ve kentliye olan etkileri incelenecektir. Bu kapsamda kentten kopuk, ikincil bir kent merkezinin, kent bütünlüğü sağlanmadan yaratılmasının mimari, sosyolojik, psikolojik, coğrafik ve topoğrafik açıdan etkilerinin kent ile ilişkisi ele alınacaktır. Sonuç olarak, planlama gelişim süreci dikkate alınmadan, kentin kendi normalinde göstermesi gereken gelişim yönünün aksi bir yönde yaşam alanı oluşturulması, kente eklemlenmek zorunda kalan bir yamanın ilerleyen süreçlerde kentle olan bağlantının kurulması açısından yaratılan olumsuzlukları tasarım ilkeleri ve mimari disiplinlerin edinilmiş bilgileri ışığında ortaya koymuştur. Anahtar sözcükler: İmar planları, Çatalca Ferhatpaşa yerleşimi, kentsel gelişim