Türkiye’de işsizlik süresini etkileyen faktörlerin yıllara göre süre modelleriyle analizi

Abstract

Süre analizi hesaplamalarında literatürde en çok kullanılan yöntemlerden biri de Cox regresyon yöntemidir. Bu modelin en çok tercih edilme sebepleri arasında herhangi bir dağılıma uymasına gerek olmaması ve tek temel varsayımının orantılı tehlikeler varsayımı olması sayılabilir. Çalışmanın amacı işsizlik süresini etkilediği düşünülen değişkenleri Cox regresyon modeli kullanarak incelemektir. Bu çalışmada kullanılan 2012-2015 yıllarına ait Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması panel veri seti Türkiye İstatistik Kurumundan alınmıştır. Excel ve IBM SPSS Statistics Data Editor 22*86 analiz programları kullanılarak veri setinde gerekli düzenlemeler yapılmış ve analize uygun hale getirilmiştir. Kaplan-Meier ve Cox regresyon analizi SPSS programında yapılmıştır. Orantılı tehlike varsayımının kontrolü için ise STATA programı kullanılmıştır. Elde edilen modeller Akaike ve Bayes Bilgi Kriterleri ile kıyaslanarak en uygun model seçilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde Cox regresyon analizine geniş bir şekilde yer verilmiştir. İkinci bölümde ise işsizliğin temel tanımından, işsizlik türlerinden, işsizlikle mücadele yöntemlerinden ve Türkiye'deki işsizliğin genel durumundan kısaca bahsedilmeye çalışılmıştır. Son bölüm ise uygulama bölümünden oluşmaktadır. Uygulama bölümünde Türkiye İstatistik Kurumundan alınan gerçek verilerle işsizlik süresini etkileyen faktörler yıl yıl incelenmiş ve her yıl için en uygun modeller seçilmiştir. Cox regresyon analizi yapılırken elimizdeki veriler için standart hatayı en düşük veren backward conditional likelihood ratio yöntemi tercih edilmiştir. Her yıl için öncelikle Kaplan-Meier analizi yapıldıktan sonra Cox regresyon analizi uygulanmıştır. Verinin Cox regresyon analizinin varsayımını sağlamadığı görüldüğünde orantısız tehlikeler durumunda tercih edilen tabakalı Cox regresyon ve zamana bağlı açıklayıcı değişkenli Cox regresyon analizleri uygulanmıştır. Tabakalı Cox regresyon ve zamana bağlı açıklayıcı Cox regresyon için ikişer farklı model oluşturulmuştur. Analizlerin sonucunda ise bu modeller kıyaslanarak en uygun model tercih edilmiştir. Elde edilen en uygun modelin sonuçlarına göre ise bireylerin medeni durumu, eğitim seviyesi, yaşı ve Sosyal Güvenlik Kurumuna kayıtlılık durumları işsizlik süresini etkileyen önemli değişkenler olarak belirlenmiştir. Politika yapıcıların ilk defa iş arayanlara, bekâr bireylere ve Sosyal Güvenlik Kurumuna bağlı olmadan çalışan işsiz bireylere odaklanması önerilebilir.