Mekan ve mekan algısının dönüşümünü teknoloji üzerinden okumak

Abstract

İnsanın yaşadığı çevreye uyum sağlayabilmesi, ondan yararlanabilmesi ve kendine uygun hale getirebilmesi için çevresini anlamak zorundadır. Bu durum ise çevreden bilgi almakla gerçekleşmektedir. Çevremizdeki olayları, doğal ve yapay çevrede mevcut örüntüleri anlama, anlamlandırma ve yorumlama süreci olarak tanımlayabileceğimiz algılama eylemi, kısa süreli bir eylem olmasına karşın belirli bir zihinsel sürecin olgunlaşması sonucunda gerçekleşmektedir. İnsan ve çevre arasında karşılıklı bir etkileşim mevcuttur. Çevresi ile karşılıklı ve yoğun bir etkileşim içerisinde olan insan, çevresini değiştirmekle birlikte yarattığı bu yeni çevreden etkilenerek yaşamına yeni sosyal ve fiziksel pratikler eklemektedir. Teknolojik gelişmeler, davranış biçimlerini inşa eden çevre, zaman ve mekân unsurlarında değişiklere yol açmaktadır. Çevre ve birey etkileşiminin bir sonucu olan algılama eylemi ve davranış biçimleri de doğrudan ya da dolaylı olarak yaşanan bu değişimlerden etkilenmektedir. 21. Yüzyıl özellikle iletişim teknolojilerinin çehresini belirgin olarak değiştirdiği gelişmeleri barındırmaktadır. Bilgisayar ve internet teknolojilerinde yaşanan yazılım ve donanım gelişmeleri, sanal mekan, siber mekan, melez mekan gibi yeni mekan kavramlarını ortaya çıkarmış, yeni mekan kavramları ise sanal gerçeklik, ağ toplumu, simülakr ve simülasyon gibi yeni tanımlama ve yaklaşımları beraberinde getirmiştir. Bireylerin tüm yaşamsal ilişki ve pratiklerinin gerçekleştiği sahne mekânsal düzlemdir. Dolayısıyla mekânsal sınırları, organizasyonları ve uzaklıkları yeniden biçimlendiren teknolojik gelişmeler, bireylerin mekân algıları ve mekânsal pratiklerini üzerinde belirleyici olmaktadır. İlk yerleşik topluluklardan, köy ve kasaba yaşamlarına, şehirlerden metropollere kadar ilerleyen tarihsel süreçte değişen ana unsurlardan biri mekân olmuştur. Günümüzde iletişim teknolojilerinin vardığı noktada mekân, değişimin ana elemanlarından biri olarak yeni anlamlar kazanmaya devam etmekte, fiziksel yapısına siber teknolojilere ait yeni katmanlar eklenen ya da sanal olarak kendini var eden, dönüşen ve dönüştüren, adeta yaşayan bir organizma olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsan, çevre ve teknolojinin tarihsel olarak değişimi ve bu değişimlerin günümüze ulaştığı noktada insanın algısını nasıl etkilendiği bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Teknolojik gelişmelerle birlikte mekânın değişen özellikleri tarihsel süreci ile birlikte ele alınmakta, algının ve mekânın öznesi olan insan ise teknolojik gelişmelerle birlikte değişen fiziksel pratikleri, sosyal ve kültürel yapısı ile incelenmektedir. Yapılan araştırmalar doğrultusunda, teknolojik gelişmeler ile değişen mekân ve insan arasındaki etkileşim üzerine bulgular elde edilmesi amaçlanmaktadır.