Stokastik blok modeli kullanılarak alışveriş merkezlerinde insan-mekan etkileşiminin modellenmesi

Abstract

Bu çalışma, alışveriş merkezlerinde (AVM) kullanıcı tercihlerinden yola çıkarak, iki parçalı ağ yapısına dayalı Stokastik Blok Model (SBM) analizi ile ziyaretçi-mekan etkileşimini incelemektedir. Anket yöntemi ile toplanan veriler, SBM algoritması çalıştırılıp iki parçalı (bi partite) ağ modeli ve bu modelin de izdüşüm ağları oluşturulmuştur. Ortaya çıkan ağ modelleri, topluluk bazında analiz edilip, mimarlık alanında yorumlanmıştır. SBM sonuçlarını, AVM'lerle kıyaslamak ve öneride bulunmak amacıyla mevcut bir AVM planı, komşuluk matrisi kullanılarak, sosyal ağ modeline dönüştürülmüştür. Yapılan incelemeler, sosyal ağ analizinin mimarlık disiplini açısından, etkileşimlerin yorumlanmasına olanak sağlar. Literatürde mimarlık disiplini ile sosyal ağ analizini birleştiren bilimsel çalışmalar bulunmaktadır. Ancak, insan-mekan etkileşimini iki parçalı (bi partite) olarak ele alan çalışmaya rastlanmamıştır. Aynı zamanda, SBM kullanılarak topluluk analizi yapılmış bir çalışmaya da rastlanmamıştır. Dolayısıyla bu tezin literatüre katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Çalışmanın sonuçlarına göre, iki parçalı ağ modelini oluşturan toplulukların demografik yapısı incelendiğinde, ileri yaştaki ve kadın ziyaretçilerin AVM ziyaretlerini hedef odaklı gerçekleştirdikleri görülmüştür. Ayrıca, iki parçalı ağ modeli, insan-mekan etkileşimi üzerinden yapıdaki sirkülasyonun analizine; ziyaretçi izdüşüm modeli, insan-insan etkileşimi yoğun bölgelerin belirlenmesine; mekan-mekan etkileşimi ise dengeli bir kiracı yerleşiminin planlanmasına olanak sağlamaktadır. Bu çalışma, sosyal ağ analizi ile mimarlık disiplinini birleştirmektedir. Tasarımın erken aşamalarında, veriye dayalı mekansal organizasyonların kararlaştırılması konusunda tasarımcılara yardımcı olabileceği düşünülmektedir.