Politik sanatın kültürel bellekle ilişkisi bağlamında farklı coğrafyalarda üretilen eserlerin incelenmesi

Abstract

Bu tezde; bellek kavramının sanat eserlerindeki yansımaları ve felsefi düşünceler ışığında bellek kavramı incelenirken; diğer yandan bu eserlerin toplumsal hafıza yoluyla bir coğrafyanın hatırlanışına dair etkileri araştırılmıştır. Empresyonizm akımındaki yansımaları dökümantatif hali olarak ele alınmış, Rusya'da 1917 Ekim Devriminde iktidar karşısında oluşturulan eserlerdeki bellek kavramı incelenmiş, Türkiye'de 1961 Anayasası ile birlikte sanatçılar üzerindeki yansımalarına anlam ve işaret olarak dikkat çekilmiştir. Farklı coğrafya ve kültürlere yayılan bu kapsam doğrultusunda; siyasi açıdan devlet-sanat ilişkisi karşılaştırılmış, kültürel açıdan ise sanatçıların yerel değerleri eserlerinde ne şekilde ele aldıkları incelenmiştir. Farklı tekniklerin bellek açısından izlenimleri incelenmiştir. Sanatın tanımı ve işlevi üzerine sanatçının bireysel düşüncesi ve amacından ziyade, izleyiciye aktarılan tarafları sorgulanmış, hatırlatıcı olma nitelikleriyle beraber geçmişin bugüne taşınma hali incelenmiştir. Mağduriyetler, savaşlar, soykırımlar ve acıların çoğunlukta olduğu, hafıza mekanlarının ve korunmak istenen belleğin de ne gibi sorunlarla karşılaştığı araştırılmıştır. Kent belleği, bir şehrin dokusu, bireysel bellek ve toplumsal belleğin birbiriyle olan etkileşimi sonucunda nasıl değiştiği ve manipüle edilmek istenen belleğin eskiye bağlılığı sorgulanmıştır. Görsel anlamda üretilen sanat eserlerinin toplum/kent belleği ve siyaset belleğine katkıları araştırılmıştır. Buna sinemadan, fotoğraflardan, enstalasyonlardan ve çoğunlukla resimlerden örnekler verilmiştir. Yeni bir bellek inşasının bağlı olduğu nedenlerle birlikte, nasıl bir yöntemle bu belleğin korunabildiği ve karşıt düşünce olarak inşa edildiği, süreçlerle beraber anlatılmıştır.