Çağdaş sanatın arşivlemesi: Varyant projesi

Abstract

20. ve 21. y.y'a bakıldığında hemen hemen her alanda büyük değişimler meydana geldiği görülmektedir. Ağırlıklı olarak endüstri, bilim, teknoloji gibi alanlarda meydana gelen bu değişim; Post-Endüstriyel Çağ, Enformasyon Çağı ya da Bilgi Çağı olarak farklı farklı isimlerle anılmaktadır. Yaşamın tüm alanlarını içine alan bu gelişmelerin toplumsal hayata olan yansımaları ise; siyasal, ekonomik, sosyal, iletişim, sanat gibi alanlarda olduğu görülmektedir. Bu kapsamda farklı disiplinleri bir araya getiren bu yeni açılımlar sanat pratiklerinde de birtakım dönüşümlere neden olmuştur. Özellikle çağdaş sanat eserinde teknolojik gelişimlerin etkisiyle dijitalleşme de hızla yaygınlaşmaya başlamıştır. Şimdiye kadar alıştığımız, aşina olduğumuz geleneksel formda üretilmiş sanat pratiklerinin paralelinde üretilmeye başlanan teknoloji tabanlı sanat eserlerindeki artış birtakım sorunları da beraberinde getirmiştir. Bu türde üretilen sanat eserlerinin koleksiyonlara dahil edilme ve arşivlenmeleri konusunda birtakım zorluklarla karşılaşılmaktadır. Yaşanan bu dönüşüme paralel olarak söz konusu çağdaş sanat eserlerinin korunması, belgelenmesi, sergilenmesi gibi konular ise günümüzde yeni yeni tartışılan ve çözüm aranan konular arasındadır. Geleneksel anlamda üretilmiş olan sanat yapıtlarının; koruma, sergileme ve arşivleme gibi belirli standartlara sahip olmasına rağmen çağdaş sanat eserleri kapsamında henüz bir standart oluşturulamadığı görülmektedir. Bunun en büyük nedenlerinden biri, her sanat yapıtının kendine özgü birtakım gerekliliklere sahip olmasıdır. Bu gereklilikler; malzeme bilgisi, mekana özgü üretilmesi sonucu anlam kazanabilmesi için eserin sergileme detaylarının önceden belirlenmiş olması, eserin kurulumu ve teknolojik eskime karşısında eserde yaşanabilecek anlam kaymalarını önleyici çözümler gibi çok farklı alanlarda arşivlemeyi gerektiren birtakım ihtiyaçlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Çağdaş sanatı nasıl arşivleriz sorusuna cevap aramak amacıyla oluşturulan bu tezde, çağdaş sanatın tanımı, üretim pratikleri, arşivleme yönünden yaşanan sorunlar ele alınacak; vak'a örneği olarak da Sabancı Müzesi, digitalSSM tarafından Teknolojik Sanat Eserlerinin Korunması projesi kapsamında projelendirilen VARYANT. Yeni Medya Sanatının Korunması isimli çalışma irdelenecektir.