Çatalhöyük neolitik dönem seramiklerinde ritüel izleri ve seramik alanı açısından değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmada, Neolitik dönemin en önemli yerleşim yerlerinden biri olarak kabul edilen Çatalhöyük'te ele geçen seramik kaplarda gözlemlenen ritüel izlerin tespit edilmesi ve bu izlerin seramik alanı açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Uzun yıllardır sistemli olarak kazılan Çatalhöyük, tarih öncesi toplumsal yapı, inanç sistemi ve kültürün anlaşılmasında büyük bir öneme sahip olmuştur. Bu yerleşim yeri, topluluk yaşantısı, sanat anlayışı, ritüel uygulamaları ve mimari öğeleriyle tarih öncesi toplumlara dair bilgiler sunmuştur. Tez kapsamında, seramik kapların biçimleri, yüzey özellikleri, mekânsal bağlamları ve kullanım alanları detaylı bir şekilde incelenerek bu nesnelerin Çatalhöyük toplumunun inanç sistemi, toplumsal değerleri ve ritüel pratikleri ile olan ilişkilerine ışık tutulmaya çalışılmıştır. Diğer ritüel öğelerde gözlemlenen uygulama ve anlayışların seramik kaplara da yansımış olabileceği varsayımı üzerinden hareket edilmiştir. Bu doğrultuda, seramiklerdeki ritüel izleri değerlendirilmiştir. Bu çalışma, arkeolojik ve kültürel çözümlemelerin seramik sanatına olan etkisine dikkat çekerek, Neolitik döneme ait maddi kültür öğelerini seramik terminolojisine sadık kalarak anlamayı ve bu öğelere seramik alanından farklı bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır.