Akıllı mücevherlerde lüks değer algısını etkileyen faktörlerin analizi

Abstract

Bu araştırma, akıllı mücevherlerde lüks değer algısını şekillendiren temel faktörleri analiz ederek, bu algının kullanıcı davranışları üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Endüstriyel tasarım disiplini açısından lüks; yalnızca maddi değer ya da marka imajına indirgenmeyen, ürünün biçimsel kurgusu, malzeme kalitesi, işlevsel bütünlüğü ve taşıdığı sembolik anlamlarla şekillenen çok katmanlı bir tasarım deneyimidir. Akıllı mücevherler, dijital teknolojileri sembol tasarımlarıyla bütünleştirerek hem işlev düzeyinde hem de görsel ifadesiyle kullanıcıya yeni bir ürün kimliği sunmaktadır. Bu ürünlerin lüks algısı; kalite, marka bilinci, benzersizlik, statü ve özsaygı gibi kullanıcı temelli motivasyonlarla şekillenmektedir. Bu faktörler, kullanıcı beklentilerini etkileyerek akıllı mücevherin taşıdığı sembolik anlamın biçimlenmesinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Araştırmada, 142 katılımcıdan elde edilen veriler aracılığıyla, lüks değer algısını etkileyen faktörler incelenmiştir. Katılımcılar, akıllı mücevher satın alan (n=85) ve satın almayan (n=57) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Veriler, Likert Ölçeği kullanılarak toplanmış; analiz sürecinde iki yönlü ANOVA ve Regresyon yöntemlerinden yararlanılmıştır. Bu istatistiksel testler, gruplar arası farklılıkları ve değişkenler arası anlamlı ilişkileri ortaya koymayı hedeflemiştir. Bulgular, akıllı mücevher satın alan bireylerin kalite motivasyonu, marka bilinci, benzersizlik ve özsaygı/hedonik değerler açısından anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar aldığını göstermiştir. Özellikle benzersizlik motivasyonunun bu grupta belirgin şekilde öne çıktığı tespit edilmiştir. Statü motivasyonu açısından ise gruplar arasında anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir. Regresyon analizleri, tüm faktörler arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, akıllı mücevher kullanıcılarının çok katmanlı bir motivasyon profiline sahip olduğunu göstermektedir. Çalışmanın, ürün geliştirme ve tasarım süreçlerinde kullanıcı beklentileri ve değer algılarını merkeze alan kullanıcı odaklı ve anlam yüklü tasarımlar geliştirilmesine katkı sağlaması hedeflenmektedir.