Sürdürülebilir hafif beton üretiminde kabuk formundaki tarımsal atıkların agrega olarak kullanılabilirliği

Abstract

Dünyada nüfusun artması ile birlikte yapılaşmaya duyulan ihtiyaç artmıştır. Yapı sektörü çoğunlukla doğal kaynakların tüketilmesiyle malzeme üretmektedir. Dünyada ve ülkemizde en çok kullanılan yapı malzemesi olan betonun %70-80'ini agrega oluşturmaktadır. Yüksek miktarda tükettiğimiz beton miktarı, doğal kaynakların hızla yok olması anlamına gelmektedir. Türkiye'de tarımsal üretim yüksektir ancak üretim sonrası oluşan atıklar problem yaratmakta ve geri dönüşümü yeteri kadar sağlanamamaktadır. Genelde tarımsal ürüne ait atık, hasat sonrası tarlada yakılmakta ya da doğada çürümeye bırakılmaktadır. Bu atıkların yakılması ile atmosfere yüksek miktarda karbondioksit salınmaktadır. Yüksek miktardaki bu atıkların doğaya atılması ise atık problemi yaratmaktadır. Literatürde bu atıkların yapı malzemelerinde kullanımı ile ilgili pek çok araştırma mevcuttur. Hem atıkların değerlendirilmesini sağlamak hem de betonun doğal kaynak tüketimini azaltmak için tarımsal atıkların betonda agrega olarak kullanılması birçok araştırmacı tarafından çalışılmıştır. En çok kullanılan yapı malzemesi olan betonun bazı özelliklerini iyileştirmek için özel betonlar üretilmiştir. Özel beton türlerinden biri olan hafif betonun en önemli kullanım amacı yapıyı hafiflemek ve yalıtım sağlamaktır. Hafif betonlar daha çok hafif agrega kullanılarak oluşturulmaktadır. Hafif agregalar normal agregalara göre pahalı olduğu için ülkemizde hafif betona olan talep daha azdır. Deprem kuşağında olan ülkemizde hafif betonların yaygınlaştırılması ve yapıların hafifletilmesi büyük önem taşımaktadır. Hafif agregalara ekonomik bir alternatif oluşturmak için tarımsal atıklardan yararlanılabilir. Bu tez kapsamında ülkemizde üretimi yüksek olan ve agrega olmaya uygun özellikler taşıyan kabuk formundaki tarımsal atıklar üzerinde çalışılmıştır. Ülkemizdeki üretim miktarı ve literatürde incelen çalışmalara göre kabuk formundaki tarımsal atıklar belirlenmiştir. Bu atıklar fındık, ceviz, badem, Antep fıstığı, yer fıstığı, ayçiçeği, zeytin çekirdeği, kayısı çekirdeği ve şeftali çekirdeği kabuklarından oluşmaktadır. Literatürde bu atıkların betonda hafif agrega olarak kullanılması ile ilgili yapılan çalışmalar incelenmiş ve mekanik-fiziksel özelliklerine göre hafif betonda hafif agrega olarak kullanılabilirliği değerlendirilmiştir. Çalışma sonunda; kabuk formundaki tarımsal atıkların hafif agrega olarak kullanılmasıyla taşıyıcı, orta dayanımlı ve yalıtım hafif betonları elde edilebileceği sonucuna varılmıştır. Tarımsal atıkların agrega yerine kullanılması sayesinde yerel, maliyeti daha düşük, yüksek kalitede, çevre dostu hafif beton üretmek mümkündür.