Yaratıcı katkı türleri modelinin afiş tasarımına uyarlanmasına yönelik bir öğretim yöntemi önerisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, grafik tasarım öğrencilerinin yaratıcı problem çözme becerilerini geliştirmek için Sternberg'in "Yaratıcı Katkıların İlerletici Gücü Modeli" temelinde yapılandırılan bir öğretim yönteminin etkililiğini değerlendirmektir. Araştırma, öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen yöntemiyle yapılandırılmış ve MSGSÜ, Grafik Tasarım Bölümü birinci sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. Araştırma kapsamında, hem nicel hem de nitel veri toplama araçları kullanılmıştır. Nicel bulgulara göre, uygulanan öğretim yöntemi öğrencilerin problem çözme sürecine yönelik bazı alt boyutlarda anlamlı etkiler yaratmıştır. İlk deney grubundaki öğrenciler, özellikle çözümü değerlendirme ve kontrol etme davranışlarında gelişim gösterirken; ikinci deney grubundaki öğrencilerin belirledikleri çözümün uygulamasına yönelik kararlılık düzeylerinde anlamlı bir artış gözlemlenmiştir. Jüri değerlendirme sonuçlarına göre deney grubundaki öğrenciler yalnızca "özgünlük" boyutunda anlamlı fark yaratmıştır. Görsel etki, teknik uygulama kalitesi ve briefe uygunluk gibi diğer boyutlarda anlamlı bir fark görülmemiştir. Bu bulgular, doğrudan öğretim yöntemi ve çözümlü örnek kullanımının yaratıcı problem çözmenin özellikle özgünlük bileşeni üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Nitel veriler, öğretim sürecinin öğrencilerin yaratıcı karar verme davranışlarını, üstbilişsel farkındalıklarını ve biçimsel tercihlerini nasıl şekillendirdiklerini ortaya koymaktadır. Tasarım görevlerindeki sınırlamaların tasarım gruplarının ön bilgi seviyelerine göre değiştirilmesi, gruplar arasında görsel üretim yöntemlerinin farklılaşmasına yol açmıştır. Acemi öğrencilerin tasarım sürecinde çözümlü örneklerle açıklanan yaratıcı katkı türlerini hatırlama ve bilgiyi transfer etme oranları diğer gruba göre daha yüksek bulunmuştur. Tasarım problemlerinin kötü yapılandırılmış doğası ve buna bağlı olarak açık uçlu, karmaşık tasarım süreçleri içermesi, bilişsel yükü artıran bir faktördür. Bilişsel yükü azaltmak için alınan önlemlere karşın, tasarım problemi ve kısa süreli yoğun öğretim uygulamasının bu yükü azaltmada yetersiz kaldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, önerilen öğretim yönteminin daha uzun süreye yayılarak yapılandırılması ve özellikle fikir üretme sürecini destekleyecek egzersizlerle güçlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.