Prizren - Mushnikova köyü kırsal mimarlık mirasının koruma sorunları ve sürdürülebilir koruma önerisi

Abstract

Kırsal mimari, bir bölgenin kültürel kimliğini ve toplumsal belleğini yansıtan önemli bir miras unsuru olup, yerel malzemelerin kullanımı, iklime uyumlu tasarım ve toplumsal gereksinimlere uygun mekânsal düzenlemeler ile karakterize edilmektedir. Ancak, kentleşme, ekonomik dönüşümler ve küreselleşmenin etkisiyle bu yapıların korunması giderek daha büyük bir tehdit altına girmektedir. Kırsal alanlardan kent merkezlerine yönelen göç, nüfus azalmasına ve yapıların bakımsız kalmasına neden olurken, altyapı eksiklikleri ve hizmetlerin merkezileşmesi kırsal mirasın sürdürülebilirliğini zorlaştırmaktadır. Bu çalışma, Kosova'nın Prizren iline bağlı Zhupa bölgesinde yer alan Mushnikova Köyü'nün kırsal mimari dokusunu incelemeyi amaçlamaktadır. Geleneksel konut dokusunu büyük ölçüde korumakta olan köy, mimari mirasın belgelenmesi açısından sınırlı çalışmalara konu olmuştur. Bu bağlamda, araştırma kapsamında köyün mevcut kırsal mimari yapısı analiz edilmiş, karşılaşılan sorunlar tespit edilmiş ve sürdürülebilir koruma stratejileri geliştirilmiştir. Mushnikova Köyü, yerel malzeme kullanımı, inşa teknikleri ve toplumsal yaşam ile kurduğu ilişkiler bakımından Prizren genelinde önemli bir örnek teşkil etmektedir. 1999 yılında yaşanan savaş süreci ve modernleşmenin etkileri nedeniyle ortaya çıkan kayıplar, kırsal mimari mirasın korunmasına yönelik kapsamlı ve sürdürülebilir bir strateji geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu doğrultuda, köyde gerçekleştirilen envanter çalışmaları ile mevcut mimari doku belgelenmiş, yapıların durumu analiz edilmiş ve kırsal yerleşimlerin korunmasına yönelik öneriler sunulmuştur.