Doğal taşın mekandaki kimliği üzerine bir değerlendirme

Abstract

Tezin konusu olan Doğal Taşın Mekandaki Kimliği’ni ele alırken, doğal taşın hem geçmişten günümüze hangi süreçlerden geçtiğini, hem de doğal taşın özellikle geleneksel dünyadaki öneminden dolayı, geleneksel dünya ile modern dünya arasındaki benzerlik ve farklılıklar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Doğal taşın mekandaki izlerinin öncelikle bu tarihsel bağlamda değerlendirilmesi, sonraki konu başlıklarının daha sağlıklı bir şekilde anlaşılması açısından önem taşımaktadır. Dolayısıyla ilk bölüm, geleneksel ile modern kültürler arasında çıkan çatışmaları gözlemleyerek, bu çatışmaların nedenlerini açığa çıkarmaktadır. Geleneksel ve modern süreçlerde oluşturulan mekan kavramından yola çıkarak, bu dönemlere ait formların öznenin her iki bakış açısıyla nesne ile olan mesafeleri, güncel ve tarihsel açılardan ele alınmaktadır. Bu güncel ve tarihsel süreçlere dahil olan akım ve üsluplar arasında bir analoji kurulup, ayrıca bunların dışında kalan kavramların da ayrışma noktaları incelenmektedir. Bahsedilen kavramların yerellik ile evrensellik iddialarının yapısal olarak formlara olan yansımalarına da değinilerek, aynı zamanda politik ve ticari ilişkileri de sorgulanmaktadır. Bir sonraki bölümde, öznenin doğal taşı bir nesne olarak kavraması ve estetik değer yüklemesi ile oluşan bütünlüğün mekandaki yeri ve doğal taş üzerindeki etkileri irdelenmektedir. Bu bağlamda öznenin doğal taş’ı, estetik değer olgusu bakımından nasıl bir diyalektik süreç içerisinde kavradığı ve kavradığı nesne üzerinde nasıl bir tavır aldığı açıklanmaktadır. Öznenin kavradığı ve algıladığı nesne ile sübjektif bir ilişki kurması ve bu ilişkiye estetik hoşlanma ve estetik hazzın dahil olmasıyla, nesnenin özne tarafından estetik bir tavırla değerlendirilme süreci başlamaktadır. Öznenin aldığı bu estetik tavır doğrultusunda, ortaya çıkabilecek diğer değer kavramları olan bilgisel ve ekonomik tavırların, öznede oluşan estetik değer olgusuna dahil olup olamayacakları da örnekler üzerinden değerlendirilmektedir. Bu değerlendirmeden sonra öznenin doğal taş üzerindeki estetik değer olgusunu, ne bakımdan güzel olarak nitelendireceği açıklanmaktadır. Bu bağlamda nesneye addedilen güzel söyleminin, günümüz mekan tasarımları açısından pratik-ekonomik bir bakış açısı ile değerlendirilmesi, nesnede nasıl bir güzel tanımlamasına dönüşeceği değerlendirilmektedir. Bu değerlendirme, geçmişten günümüze uzanan bir süreç içerisinde ele alındığında, nesnedeki güzellik tanımlamasının yarar (fayda) sınırlandırılmasıyla karşı karşıya kaldığı ve bu durumun da nesnenin öz güzelliğini perdelediği gözlemlenmektedir.