Ontolojinin tasarımdaki izdüşümü üzerine bir analiz

Abstract

İnsan bir varlık olarak kendisini diğer tüm canlılardan ayıran tinsel bir yapıya sahiptir. Tinsellik diğer bir tanımıyla öz bilinç, insanın hem beşeri olarak nesnel şeyler üzerine düşünmesini hem de kendi düşünsel etkinliğini kavramasını sağlar. Tin, insanın var olduğu süreç boyunca devamlı oluşagelen bir varlıktır ve bu özelliğiyle de insanı diğer tüm canlılardan ayırmaktadır. Diğer bir yandan insan, doğayı oluşturan maddesel (kuark, atom vb.) tüm özellikleri de tıpkı diğer canlılar gibi kendisinde barındırarak duyusal zeminde oluşa gelmiştir ve doğada var olan diğer tüm canlılarla da bu sebeple paydaştır. Tasarlama eylemi ise bir yeni'yi var etme, oluşa getirme, tasarımcısı tarafından öz bilincinin nesnelere aktarılma ve yeni bir varlık sahasını insan üzerinden inşa etme etkinliği olarak tanımlanabilir. Bu nedenle insan kendi var ettiği varlıkların var oluşsal katmanlarına hakim olmak, bilmek zorundadır. Dolayısıyla insan, varlığını oluşa getiren alt katmanları ve kendi öz bilincini yaratan hareket ettiriciyi araştırmalı diğer bir deyişle ontolojik açıdan sorgulamalarla evren üzerindeki konumunu tespit etmelidir. Varlığın alt katmanlarını araştıran ve bilmeye çalışan insan, metafiziğin alt dalı olan ontoloji ile ilgilenmiştir. Filozofların varlıksal düşünce sistemleri bu sebeple araştırmaya konu edilmiştir. Teknik ve tinsel bir varlık olan insan, varlıksal düşünce sistemleri sayesinde, onun, her şeyi var eden güç (Nous, Logos, Aperion, Tanrı vb.) ile yaratılan varlıklar arasında canlı bir köprü olduğunu bilmek ve onun her iki alandan da pay aldığını kavramak üzere çaba harcamıştır. Bu kavrama sayesinde tinsel bir varlık olduğunun farkına varan ve öz bilincini tanımlayan insan, doğada var olagelen tüm varlıklardan özü itibariye farklı olan yeni varlıkları yaratacak hakimiyete sahip olduğunu anlayacaktır. Yaratılan yeni varlar, artifakt yapay varlık sahasının meydana gelmesini sağlayacak ve oluşa geldiği doğal varlık sahasından özüne içkin olan tinsel dokunuş sayesinde kendisini ayıracaktır. Bu yaratı eylemi diğer bir deyişle tasarlama eylemi, teknik bir varlık olan insanın öz bilincinin uyaranlar üzerinden duyusal zemine aktarılması ile onu var edici konumuna yükseltecektir.